Zgodnie z ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz przeciwdziałaniu narkomanii należy do zadań własnych gminy. Realizacja tych zadań następuje poprzez uchwalany corocznie Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii.

Zadania Gminnego Programu realizowane są dla wszystkich grup społecznych Miasta Sosnowca przez różne podmioty, m.in. przez placówki służby zdrowia, organizacje pozarządowe, pracownie specjalistyczne, szkoły i instytucje.

1. Jedną z grup społecznych do których adresowane są zadania Gminnego Programu są dzieci z rodzin dysfunkcyjnych. Dla nich prowadzone są na terenie Sosnowca świetlice środowiskowo – socjoteraputyczne. Świetlica socjoterapeutyczna jest alternatywną formą wsparcia dla dziecka w wieku szkolnym (szkoła podstawowa i/lub gimnazjum) z rodziny dysfunkcyjnej w jego najbliższym środowisku. Program i metody pracy świetlicy dostosowane są do zróżnicowanych potrzeb dzieci i ich rodziców. W rodzinach alkoholowych dzieci ponoszą ogromne straty we wszystkich aspektach rozwojowych: są słabsze fizycznie, częściej chorują, mają kłopoty z nauką, rozwijają się u nich zaburzenia emocjonalne, często są ofiarami przemocy i nadużyć seksualnych ze strony najbliższych członków rodziny lub otoczenia. Stanowią również grupę ryzyka wystąpienia uzależnienia od alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych.
Celem oddziaływań psychologiczno - pedagogicznych w stosunku do tych dzieci jest wyrównywanie szans na odpowiedzialne życie w społeczeństwie obywatelskim, a w szczególności: łagodzenie niedostatku wychowawczego w rodzinie i eliminowanie zaburzeń zachowania, odtworzenie naturalnej odpowiedzialności rodziny za los dziecka, promocja zdrowego stylu życia wśród dzieci i rodziców, praca z problemem alkoholowym, rozwój zainteresowań i uzdolnień własnych. Rekrutację dzieci do udziału w programach prowadzą szkolni pedagodzy i wychowawcy.

Świetlice środowiskowo – socjoterapeutyczne prowadzone są przez:
- szkoły podstawowe (Nr 15, Nr 22, Nr 25, Nr 33, Nr 35),
- organizacje pozarządowe:
Towarzystwo Przyjaciół Dzieci w SP Nr 27 i SP Nr 29,
Stowarzyszenie Rozwoju Szkoły i Dzielnicy Modrzejów w SP Nr 11 przy ul. Orląt
Lwowskich 2,
Stowarzyszenie Wspierania Inicjatyw Społecznych „Nie bójmy się Przyszłości” przy
ul. Biała Przemsza 35a,
oraz
- Centrum Usług Socjalnych i Wsparcia przy ul. Szymanowskiego 5a.
Świetlice te prowadzą podobną działalność, którą obejmowana jest porównywalna liczba dzieci (od 30 do 40). Dla uczestników zajęć w świetlicach organizowanych jest coraz więcej atrakcyjnych programów, takich jak: przeglądy twórczości dziecięcej, spartakiada sportowa czy spektakle teatralne.

2. Wydział Zdrowia i Opieki Społecznej wraz z Wydziałem Edukacji, Wydziałem Rozwoju i Współpracy z Zagranicą oraz Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej od trzech lat organizuje wyjazdy dzieci ( z rodzin o niskich dochodach) z Sosnowca do Francji w ramach programu „Razem raźniej – Francja”. Wyjazdy te są możliwe dzięki współpracy pomiędzy Miastem Sosnowiec a Stowarzyszeniem Secours Populaire Français z Lille. Dzieci, biorące udział w tym programie mają możliwość przebywania w rodzinach francuskich poznają tam panujące zwyczaje, kulturę, jak i kraj.

3. Od wielu lat dofinansowywane są programy profilaktyczne realizowane w czasie letniego wypoczynku. Przyjęto zasadę, że podstawą dofinansowania letniego wypoczynku ze środków funduszu przeciwalkoholowego letniego wypoczynku dzieci i młodzieży jest realizacja programów profilaktycznych na obozach i koloniach. Dla dzieci pochodzących z najuboższych rodzin, często z problemami uzależnień i przemocy domowej, wyjazd ten jest alternatywną formą spędzania wolnego czasu, a także możliwością poznania innych sposobów zachowań, niż te które panują w rodzinie i środowisku. Corocznie w takich programach uczestniczy ponad 400 dzieci.

4. W czasie trwania roku szkolnego dla dzieci i młodzieży przeznaczone są programy profilaktyczne. Dzielą się one na dwa rodzaje:
- programy profilaktyczne dla dzieci i młodzieży z zakresu profilaktyki uzależnień
oraz
- programy profilaktyczne z zakresu propagowania trzeźwego stylu życia obejmujące zajęcia
o charakterze profilaktyczno - wychowawczym i rekreacyjno – sportowym.

Programy profilaktyczne z zakresu profilaktyki uzależnień realizowane są w szkołach przez nauczycieli posiadających odpowiednie uprawnienia, a także przez pracownie psychologiczne oraz stowarzyszenia. Większość programów profilaktycznych realizowanych jest przez dłuższy okres czasu, systematycznie, takie jak: „Epsilon”, Spójrz inaczej”, „III Elementarz”, a inne, takie jak: „Noe”, „Debata”, „Korekta” są realizowane przez 3 - 4 godziny z dużą grupą uczniów. Dodatkowym atutem tych programów jest fakt, iż posiadają rekomendację Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Warszawie, a także Centrum Metodycznego Pomocy Psychologiczno – Pedagogicznej Ministerstwa Edukacji Narodowej. Oceny skuteczności tych programów dokonała Pracownia Profilaktyki Młodzieżowej „Pro-M” Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Przeprowadzone badania ewaluacyjne świadczą o ich pozytywnym oddziaływaniu (wzrost wiedzy, wzrost samooceny uczniów, pozytywna zmiana postaw, ujawnianie problemów alkoholowych
w rodzinie).

Drugą grupą programów profilaktycznych realizowanych w szkołach są programy z zakresu propagowania trzeźwego stylu życia, obejmujące zajęcia profilaktyczno - wychowawczym i o charakterze rekreacyjno – sportowym. Adresowane są one szczególnie do dzieci i młodzieży z tzw. „grupy ryzyka”, oferując im w ramach działań profilaktycznych, m.in. alternatywne formy spędzania wolnego czasu.

5. W Sosnowcu działają cztery stowarzyszenia abstynenckie, są to: Stowarzyszenie Rodzin Abstynenckich „Uwolnienie” przy ul. Niepodległości 17, Stowarzyszenie Klub Abstynenta „Ad Astra” przy ul. 3 Maja 11, Stowarzyszenie Klub Abstynentów „Przebudzenie” przy ul. Dobrzańskiego 99 oraz Sosnowieckie Stowarzyszenie Rodzin Abstynenckich „Dromader” przy ul. Słowackiego 58. Skupiają one wśród swoich członków osoby uzależnione, które podjęły się trudów leczenia i życia w abstynencji, a także ich rodziny. Stowarzyszenia abstynenckie niosą pomoc ludziom uzależnionym w kształtowaniu własnego rozwoju i odzyskiwaniu właściwej postawy w najbliższym otoczeniu, rodzinie, zakładzie pracy, środowisku, a także prowadzą programy informacyjno - edukacyjne w zakresie wiedzy o alkoholu, związanych z nim konsekwencji, miejscach pomocy propagując ideę trzeźwości na terenie działania stowarzyszenia, a także organizują zajęcia integracyjno – terapeutyczne dla swoich członków.

Członkowie sosnowieckich stowarzyszeń abstynenckich współpracują z Trzeźwościowym Stowarzyszeniem Kulturalno – Turystycznym w Katowicach biorąc czynny i aktywny udział imprezach edukacyjno - terapeutyczno – integracyjnych w ramach Ogólnopolskiego Zlotu Rodzin Abstynenckich w Małem Cichem oraz w Ogólnopolskim Przeglądzie Twórczości Abstynenckiej „Zamczysko k/Częstochowy”.

6. Dla bezdomnych mężczyzn prowadzona jest przez Caritas Diecezji Sosnowieckiej Noclegownia przy ul. Kaliskiej 25. Noclegownia posiada możliwość noclegu dla 50 osób, a w okresie zimowym od listopada do marca zwiększa liczbę mieszkańców do 65 osób. Noclegownia jest czynna przez 24 godziny. Zapewnia ona nocleg i schronienie bezdomnym mężczyznom narażonym na wykluczenie społeczne. Osoby bezdomne znajdują schronienie
w Noclegowni głównie z powodów: bezrobocia związanego z likwidacją zakładu pracy (brak stałego dochodu), alkoholizmu, rozwodu, opuszczenia więzienia, zaburzeń osobowości, eksmisji. Niestety dla wielu osób pobyt w Noclegowni staje się sposobem na życie. Osoby korzystające z Noclegowni biorą udział w zajęciach edukacyjnych i wczesnej interwencji problemów alkoholowych oraz w treningach higienicznych, kulinarnych, które umożliwiają nabycie tych umiejętności i zapobiegają wykluczeniu społecznemu.

7. Leczeniem osób mającym problem alkoholowy zajmuje się Miejski Ośrodek Psychoterapii i Leczenia Uzależnienia od Alkoholu, który znajduje się przy ul. 3 Maja 33 i wchodzi w skład Zakładu Lecznictwa Ambulatoryjnego. W ofercie terapeutycznej Ośrodka znajdują się takie działania naprawcze jak: oddziaływania wzmacniające motywację do zmiany stylu życia, praca nad rozpoznaniem własnego uzależnienia, praca nad planowaniem zdrowienia, nauka umiejętności utrzymywania wczesnej abstynencji, indywidualne programy terapii, praca nad wzmocnieniem zasobów i poczucia skuteczności pacjentów. Uzależnienie od alkoholu jednego członka rodziny, powoduje negatywny wpływ na funkcjonowanie całej rodziny. Określane jest ono, jako współuzależnienie. Miejski Ośrodek Psychoterapii i Leczenia Uzależnienia od Alkoholu posiada również ofertę i dla tej grupy osób.

8. Na terenie Miasta Sosnowca prowadzą działalność dwa Punkty informacyjno – konsultacyjne świadczące pomoc w zakresie przeciwdziałania narkomanii (przy ul. 3 Maja 33 i ul. Szymanowskiego 5 a). Z ich pomocy korzystają m.in. osoby eksperymentujące z narkotykami, rodzice zaniepokojeni stanem zdrowia swych dzieci, znajomi i rodzina. Konsultanci oprócz informacji i konsultacji przeprowadzają rozmowy interwencyjne z osobami eksperymentującymi.

9. Wydział Zdrowia i Opieki Społecznej we współpracy z Powiatową Stacją Sanitarno – Epidemiologiczną w Sosnowcu organizuje i przeprowadza dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych Konkurs Wiedzy o HIV/AIDS . Celem konkursu jest m.in. edukacja uczniów w zakresie ochrony przed zakażeniem HIV, kształtowanie postaw i zachowań zdrowotnych uczniów w zakresie dbania o zdrowie swoje i najbliższych, zmniejszenie zachowań ryzykownych.

10. Na terenie Sosnowca znajdują się placówki, które prowadzą programy terapeutyczne skierowane do osób i rodzin z problemem alkoholowym, ofiar przemocy domowej, a także do osób i rodzin z problemem narkotykowym. Jedną z takich placówek jest Miejski Ośrodek Wspierania Rodziny, który do VI 2007 r. nosił nazwę Miejski Ośrodek Opieki i Profilaktyki Dziecka i Rodziny, realizuje działania na rzecz osób dotkniętych przemocą domową. Placówka składa się z dwóch odrębnych budynków:
a). Miejski Ośrodek Wspierania Rodziny przy ul. Kraszewskiego 21 – hostel dla ofiar przemocy domowej,
b). Punkt Pomocy Terapeutyczno-Prawnej przy ul. Kraszewskiego 76.
Miejski Ośrodek Wspierania Rodziny znajduje się w nim całość Działu Pomocy Stacjonarnej wraz z hostelem dla osób i rodzin znajdujących się w sytuacji trudnej, zwłaszcza dotkniętych problemem przemocy, bądź alkoholizmu. Placówka działa całodobowo. Ponadto znajduje się w niej także część Klubu Młodzieżowego w postaci Mini Siłowni. Placówka przeznaczona jest na 40 miejsc noclegowych. W Ośrodku mogą przebywać ofiary przemocy
z dziećmi. Natomiast w systemie dziennym w terapiach i zajęciach mogą i uczestniczą, również osoby z zewnątrz. Prawa i obowiązki określa Statut Ośrodka. Pomoc w postaci schronienia przyznawana jest decyzją administracyjną wydawaną przez Prezydenta Miasta Sosnowca. W momencie interwencyjnego przyjmowania osoby do placówki (noc, święta bądź wolne dni od pracy) pracownik ośrodka wypełnia Kartę Zgłoszenia Przyjęcia do Placówki podpisywaną następnie przez Kierownika bądź upoważnionego pracownika. Podopieczny, przyjęty w powyższy sposób, niezwłocznie musi zgłosić się do pracownika socjalnego, celem dopełnienia formalności.
Punkt Pomocy Terapeutyczno – Prawnej funkcjonuje od 2002 r. i znajduje się w nim całość Działu Terapii i Konsultacji Prawnych. Punkt funkcjonuje w określonych godzinach: poniedziałek (8-16), wtorek (8-16), środa (12-20), czwartek (12-20), piątek (8-20). Ponadto
w budynku działa Klub Młodzieżowy wraz z Kafejką Internetową. Zajęcia w Klubie odbywają się trzy razy w tygodniu, w poniedziałki i piątki od godz. 13.00 do godz. 19.00 oraz w soboty od godz. 10.00 do godz.18.00. Ponadto udzielane są bezpłatne porady prawne
4 razy w tygodniu w godzinach popołudniowych od poniedziałku do czwartku.
Punkt zajmuje się przemocą w rodzinie niezależnie od jej etiologii. Nie zajmuje się uzależnieniami. Osoby uzależnione, które szukają pomocy w Punkcie kierowane są do placówek specjalistycznych w mieście. Do Punktu zgłaszają się mieszkańcy miasta i osoby przebywające czasowo w hostelu różnymi problemami (nie tylko z problemem przemocy domowej). Zgłaszają się również osoby skierowane przez pracowników socjalnych MOPS.
W Ośrodku szukają pomocy również małżeństwa, które mają problemy małżeńskie i chcą skorzystać z psychoterapii. Często zdarza się, że osoby zadowolone z terapii polecają usługi terapeutyczne Punktu swoim znajomym z różnymi problemami rodzinnymi.
Terapię indywidualną i grupowa prowadzi w Punkcie dwóch terapeutów. Terminy terapii ustalane są z kilkudniowym wyprzedzeniem (ok. 7-10 dni), ale zdarza się też, że w ciągu 1-2 dni. Terapia trwa ok. 5 – 10 sesji. Dla dzieci prowadzone są treningi asertywności, a dla dorosłych TZA – tj. trening zastępowania agresji

Informacja o leczeniu odwykowym

Osoba pijąca szkodliwie, nadużywająca alkoholu lub członek rodziny osoby nadużywającej alkoholu może uzyskać pomoc w Poradni Odwykowej lub Miejskim Ośrodku Psychoterapii i Leczenia Uzależnienia od Alkoholu w Sosnowcu przy
ul. 3 Maja 33, III piętro (budynek dawnego Szpitala nr 2).

Osoba pijąca szkodliwie, nadużywająca alkoholu lub członek rodziny osoby nadużywającej alkoholu może uzyskać pomoc w Poradni Odwykowej lub Miejskim Ośrodku Psychoterapii i Leczenia Uzależnienia od Alkoholu w Sosnowcu przy
ul. 3 Maja 33, III piętro (budynek dawnego Szpitala nr 2).
Osoby uzależnione mogą podjąć leczenie w trybie ambulatoryjnym (w poradni) lub
w ramach oddziału dziennego. Leczenie w poradni odbywa się poprzez udział w grupach terapeutycznych odbywających się dwa razy w tygodniu (do południa lub po południu), natomiast leczenie na oddziale dziennym odbywa się codziennie od godzinach: 8.00 – 14.00. Główną formą oddziaływań jest psychoterapia grupowa i indywidualna.
Podjęcie leczenia odwykowego w poradni nie wymaga skierowania od lekarza.

Poradnia i Ośrodek oferują również pomoc psychologiczną i psychoterapię dla osób
z rodzin z problemem alkoholowym (terapia tzw. współuzależnienia, terapia tzw. dorosłych dzieci alkoholików /DDA).

W celu ustalenia terminu pierwszej wizyty w Ośrodku przy ul. 3 Maja 33 wskazany
jest uprzedni kontakt telefoniczny (tel. 0-32/266 24 34, 290 43 91) lub za pomocą poczty
elektronicznej: e-mail: mopilua@zla.sosnowiec.pl).
Leczenie odwykowe jest bezpłatne.

W sytuacji, gdy osoba nadużywająca alkoholu nie chce podjąć leczenia odwykowego dobrowolnie, a w związku z nadużywaniem alkoholu przyczynia się do: rozkładu życia rodzinnego, demoralizacji małoletnich, systematycznego zakłócania spokoju bądź porządku publicznego, uchylania się od pracy, istnieje możliwość skierowania jej na leczenie odwykowe w trybie Ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (art. 24-27).
W tym celu należy złożyć pisemny wniosek do Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w miejscu zamieszkania lub pobytu tej osoby.
Wzór wniosku do Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych
w Sosnowcu oraz ulotkę informacyjną o leczeniu odwykowym w Miejskim Ośrodku Psychoterapii i Leczenia Uzależnienia od Alkoholu w Sosnowcu można otrzymać w Wydziale Zdrowia Urzędu Miejskiego w Sosnowcu ul. 3 Maja 33 ( II piętro, pok. 331) w godz. 7.30 - 15.30 lub pobrać poniżej.
Wnioski można składać lub przesyłać pocztą na podany wyżej adres.

Wniosek do pobrania